منابع : التراث العربى ، ج 2 / 224 ؛ تراجم الرجال ، ج 2 / 644 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء آيت الله مرعشى ، ج 8 / 132 و ج 15 / 173 - 175 و ج 16 / 88 ؛ نقباء البشر ، ج 1 / 282 . تفسير القرآن العظيم ( تفسير تسترى ) ، مؤلف اين تفسير بسيار كم حجم سهل بن عبد اللّه تسترى است . در اين اثر همهء آيات قرآن در آن شرح و تفسير نشده‌اند بلكه مؤلف برخى از آيات را به‌طور پراكنده گزين كرده است . ذهبى مىگويد : « معلوم است كه شخص سهل اين تفسير را تأليف نكرده است ، بلكه آرا و نظريات تفسيرى اوست كه توسط محمد بن احمد بلدى گردآورى شده است » . از آراى تسترى برمىآيد كه در تفسير قايل به « بطن داشتن » قرآن كريم است اما سخت باطن‌گرا نيست و از بطن قرآن كريم است اما سخت باطن‌گرا نيست و از بطن قرآن معنى دارد . ظاهر ، باطن ، حدّ و مطلع » . كه مراد از ظاهر تلاوت ، از باطن فهم ، از حدّ حلال و حرام و از مطلع اشراق قلب بر مراد آن است . تفسير تسترى متأثر از آراى عرفانى اوست و بارها به مراتب اوليا و ميزان دانش آنان از قرآن كريم عنايت دارد . ازاين‌رو عقيده دارد كه ظاهر معانى قرآن كريم را همهء كسانى كه با زبان و ادبيات عرب آشنايى دارند ، درمىيابند . اما باطن آن را خداوند فقط به اولياى خود در عارفان مىآموزد تا به آن وسيله بتوانند رو به سوى او آورند . در هر صورت آياتى را كه تفسير كرده از آوردن معانى ظاهرى عبارات ناگزير بوده و سپس آنچه را كه خود معناى باطنى مىداند ، يادآور شده و در مواضعى هم تنها به آوردن معناى ظاهرى و يا باطنى بسنده كرده است . منبع : دانشنامه قرآن ، بهاء الدين خرمشاهى ، ج 1 ، ص 736 . [ تفسير ] القرآن و العقل ، اثر سيد نور الدين حسينى اراكى ( 1278 - 1341 ق ) يكى از تفاسير عربى و نيز كامل اما تدبرگرا و اجتهادى شيعه كه مؤلف آن در شرايط دشوار جنگ و زير بمبارانهاى هوايى استكبار جهانى بدون دسترسى به هر